به گمان، در راه یقین!

یاسر میردامادی که زحمت کشیده به همراه مراد هامون به مجلس سوگواری برادرم هم آمده بود، در یادداشت تسلیتی در وبلاگش نوشته است: «...]هامون[گفت برادرش فوت کرده است. اولين چيزي که به ذهن معيوب‌ام آمد اين بود که شايد حالا محمود به خدا اعتقاد پيدا کند و بلافاصله به خود آمدم و سرزنش کنان خود را گفتم برادرش مرده و تو برایِ ايده‌یِ خدا کارد چاق می‌کنی؟...لحظه‌یِ آخر افزودم خدا به شما صبر بدهد. بر خلاف هميشه ]محمود[هيچ نگفت اما شايد در دل‌اش گفت: همان خدایِ بم و سونامی و حادثه‌یِ تصادفِ برادرم؟»
این مطلب واقعا مرا برافروخت و اگر گرفتاری های مجالس سوگواری نبود و تمرکز حواس کافی هم بود همان نیمه شبی که آن را خواندم، جواب مفصلی به آن می دادم. البته جواب محبت یک نفر که ابراز همدردی کرده و تسلیتی گفته جز سپاسگزاری نمی تواند باشد اما از آنجا که یاسر به مطلب مهم و در عین حال (از نظر مصداق) نادرستی اشاره کرده، مجبورم که توضیح مختصری در این رابطه بدهم و باقی بحث ها را حواله بدهم به موقعیتی که حالم بهتر شده باشد. همان طور که در کامنت آن یادداشت نوشته ام، واقعا نمی دانم یاسر از کجا کشف کرده که من به خدا اعتقاد ندارم که حالا با مرگ برادرم به آن اعتقاد پیدا کرده باشم!! البته منظورم از این توضیحات اصلا به خاطر ماستمالی قضیه که می تواند ناشی از لو رفتن «کفر» یک نفر در حکومتی «همه ایمان» باشد، نیست و دست کم پیش خودم روسفیدم که تا به حال در مسایل مهمه ای نظیر این، ریایی در کار نبرده ام و فرصتها سوزانده ام اما همان مختصر احترامی که به خود و اعتقادم داشته ام را حفظ کرده ام. اما بحث این جاست که اولا من واقعا در مورد مساله خدا به هیچ نتیجه ای نرسیده ام که حالا - در این فاجعه - «اعتقاد پیدا» کنم و جدا متعجب ام از شیرمردی مثل یاسر که- با لباس رسمی دین آنچنان آزاد اندیش و رک گو ست- مثل سایر حضرات قضاوت و پیش داوری کند و حرف در دهان مخاطب بگذارد (منتها از آن طرف!). اگر از آنانکه هم لباس یاسرند صد عیب می توان گرفت که ملاک خوبی و بدی و حتی دین و کفر را با ظواهر و اطوار ریایی افراد اندازه می گیرند، از روشنفکری چون یاسر هزار عجب است که چگونه از گفته های شکاکانه ما اینقدر راحت نتیجه می گیرد، می برد و می دوزد. و باز تاکید می کنم که اینها نه از آن روست که مثلا در نزد حقیر از میان ایمان و کفر یکی از دیگری بالاتر است. خیر. اما این حق را برای خودم محفوظ می دانم که همانقدر از انتساب پشمکی خودم به کفر ناراحت می شوم که به ایمان. (اصولا مشکل با استنتاج های این مدلی است نه با نتیجه)
ثانیا، جداً من وقتی خواندم که یاسر هم چون روحانیون قشری، حوادثی چون زلزله و سیل و کلا شرور طبیعی را در مقابل خداباوری قرار می دهد، خشکم زد. دو حال بیش نیست: یا این دوستان ما آنقدر با عوام الناس (آنهم از نوع کالانعام!) سر و کله زده زده اند که استدلال و خطابه را قاطی کرده اند و یا امثال مارا مثل آنها فرض می کنند. و البته بعد که سطح علمی میردامادی را به خاطر آوردم، مطمئن شدم شق دوم قضیه درست است و (برای خودم) ناراحت شدم. یعنی واقعا مساله ای به آن عظیمی قرار است با حوادثی از این قبیل زیر سووال رود؟ صد رحمت به امثال «چو منی» شکاک که خدا برایمان دست کم اینقدر مبتذل نیست. یعنی با یک کشمش استجابت دعا تنور ایمانمان گرم نشده که با یک مویز مرگ عزیزی، سرد شود.
ثالثا، در مقبل چنین "خدا و دین" باوری هایی؛ یاد شعر منسوب به ابن سینا افتادم، ناخودآگاه: کفر چو منی گزاف و آسان نبود...
رابعا، ببخشید. افکارم خیلی پریشان است. نوشته پرت و پلایی شد. امیدوارم دست کم منظور کلی خودم را درست بیان کرده باشم و فتح بابی باشد برای بحث. نمی توانم حواسم را جمع کنم.
خامسا، از همه دوستان عزیزی که به هر طریقی با من ابراز همدردی کردند سپاسگزارم.

نوشته شده توسط farjami در 4:06 PM | نظرات (6) |